Actueel

Rechtmatigheid als ingang voor transformatie

Gemeenten staan voor de uitdaging om de uitgaven binnen de Wmo en Jeugdwet te beheersen en de kwaliteit van de ondersteuning te borgen. Het onderzoeken van en sturen op rechtmatigheid blijkt hiervoor een krachtige en waardevolle ingang.

De transformatie-opdracht

Met de stelselwijziging in 2015 hebben gemeenten de opdracht tot transformatie gekregen. Het realiseren van de beoogde inhoudelijke effecten van de stelselwijziging in de zin van betere kwaliteitsuitkomsten voor burgers en kostenbesparing voor de overheid. Veel gemeenten hebben de transformatie gezocht in de volgende gebieden:

  • Het voeren van structureel overleg met aanbieders;
  • Het ontwerpen van een nieuw stelsel voor inkoop, producten en diensten;
  • Het inrichten van de eigen organisatie voor inkoop- en contractmanagement, toegang, administratie en factuurverwerking.

Resultaten

Dit leidt tot wisselende resultaten. Veel gemeenten hebben te maken met forse financiële tekorten in de Wmo en/of Jeugdwet. Zij slagen er onvoldoende in om inzicht en controle te krijgen. Tegelijkertijd maakt een aantal aanbieders hoge tot zeer hoge winsten. Zo blijkt ook uit onderzoek van Pointer, Reporter Radio en Follow the Money naar grote zorginstellingen die in 2017 en 2018 winst boven de tien procent hebben gemaakt, terwijl twee á drie procent winst gangbaar is in deze sector.  Zij zijn financieel gezien succesvol gebleken in het benutten van ruimte in de nieuwe stelsels zoals die voor de gemeenten ontworpen zijn. Daarbij zijn bepaalde domeinen lucratief gebleken voor het realiseren van hoge winsten binnen de grenzen van het stelsel of het plegen van fraude buiten de grenzen.

Het onderzoeken van rechtmatigheid

Adequaat inzicht in deze aanbieders ontbreekt door het grote gebrek aan actief onderzoek naar rechtmatigheid. De meeste gemeenten hebben sinds de ingang van de Wmo 2015 en Jeugdwet nog nooit echt vooronderzoek naar rechtmatigheid gedaan of gerichte materiële controle uitgevoerd. In de praktijk gaan gemeenten rechtmatigheid reactief onderzoeken nadat zij een of meer duidelijke signalen van mogelijke onrechtmatigheden – waaronder budgettekorten, hoge winsten bij aanbieders, klachten van cliënten, twijfels over besteding van pgb’s etc. – hebben ontvangen en lopen dan vaak vast in het onderzoek.

Rechtmatigheid kan met recht een weeskind worden beschouwd dat van niemand aandacht krijgt. Met potentieel grote gevolgen voor kosten en kwaliteit. Het onderzoeken van en sturen op rechtmatigheid blijkt namelijk een krachtige en waardevolle ingang voor de hierboven beschreven uitdagingen, zo blijkt uit de eerste ervaringen van een aantal gemeenten.

Huub Houben, arts, adviseur kwaliteit en rechtmatigheid

Wilt u meer weten over het sturen op en onderzoeken van rechtmatigheid in de Wmo en Jeugdwet? Wij bieden meerdere trainingen aan. Klik hier voor de training ‘Zorgvuldig onderzoek naar aanbieders’, klik hier voor de training ‘Zorgvuldig onderzoek naar cliënten’ en hier voor de training ‘C-DATE’.

Brainstormt u graag eens met een expert op het gebied van rechtmatigheidsonderzoek? Vraag dan hier een vrijblijvend gesprek aan met onze expertpartner Zorg-Lokaal.

Deze vooral op strategie en beleid gerichte blog is de eerste in een serie van vijf. De serie is gebaseerd op het in de praktijk onderzoeken van en werken aan kwaliteit in de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en Jeugdwet in de afgelopen jaren.

Lees hier de tweede blog uit deze serie.
Lees hier de derde blog uit deze serie.
Lees hier de vierde blog uit deze serie.
Lees hier de vijfde blog uit deze serie.

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn
Contact