Actueel

Een integrale benadering van rechtmatigheid: de 3 fases

Met de stelselwijziging in 2015 hebben gemeenten grote, nieuwe verantwoordelijkheden toebedeeld gekregen. Veel is goed gegaan, zoals een zachte landing voor vele burgers door continuïteit in de zorg en ondersteuning. Echter, er is ook regelmatig sprake van:

  • Forse budgettekorten;
  • Ruwe maatregelen om kosten te drukken;
  • Hoge winsten bij enkele zorgaanbieders; en
  • Klachten van burgers die geen passende zorg of ondersteuning zeggen te krijgen.

Het sturen op en onderzoeken van rechtmatigheid is een goede strategie voor gemeenten om de uitgaven binnen de Wmo en Jeugdwet te beheersen en de kwaliteit van zorg en ondersteuning te borgen. Dit vraagt om een integrale benadering, bestaande uit drie fases.

Fase 1: Preventie

Werken aan preventie en bestrijding van onrechtmatigheden start bij een gedegen basis met heldere kaders en stelsels. In de praktijk zien we echter dat Wmo en Jeugdwet gerelateerde stelsels die individuele gemeenten hebben ontworpen (regelgeving, overeenkomst en productencatalogus), vaak kwetsbaarheden of ontwerpfouten bevatten.

Denk hierbij aan:

  • Regelgeving en Overeenkomsten waarbij veel ruimte is voor verschillen in interpretatie;
  • Regelgeving en Overeenkomsten die te weinig kaders voor controle of handhaving geven;
  • Vaag geformuleerde producten, gradaties in intensiteit en daaraan gestelde minimale eisen; en
  • Gebrek aan eisen aan declaraties, waardoor een redelijke relatie tussen zorginzet en het te declareren bedrag ontbreekt.

Dit creëert kansen voor aanbieders om (onnodig) hoge declaraties in te dienen, hoge tot zeer hoge winsten te maken of de kwaliteit van zorg en ondersteuning te veronachtzamen.

Door de normen en eisen te concretiseren, kunnen gemeenten aanbieders controleren en aanspreken. Daarnaast is het een sturingsinstrument voor toezichthouders en contractmanagers om te handhaven. Zonder deze normen en eisen is het lastig of zelfs onmogelijk om onrechtmatigheden aan te tonen. Op de werkplek ‘Kaders en stelsels‘ weten we hier alles over.

Fase 2: Preventie en proactieve opsporing

Ook in de manier van werken in toegang, contractmanagement, administratie en factuurverwerking zijn er kwetsbaarheden. Als afdelingen te veel druk en een gebrek aan mogelijkheden ervaren om hun werk goed te doen – inclusief passende aandacht voor rechtmatigheid – wordt het risico op lekken vergroot.

Denk hierbij aan:

  • Toegang die door tijdgebrek of andere factoren ruime en weinig concrete beschikkingen ‘over de schutting’ gooit;
    Op de werkplek ‘Gepaste ondersteuning‘ weten we alles over het doen van zorgvuldig onderzoek.
  • Toegang die weinig invulling geeft aan dynamische sturing en her-indicaties; en
    Op de werkplek ‘Dynamische sturing‘ weten we alles over het doen van onderzoek tijdens en na inzet van zorg of ondersteuning.
  • Administratie die weinig invulling geeft aan het toetsen van facturen en de formele controle.
    Op de werkplek ‘Analyseren en anticiperen‘ weten we alles over het optimaal inrichten van het administratieve proces.

Fase 3: Reactieve controles

Tot slot is er ook vaak sprake van een gebrek aan toezicht en controle. In tegenstelling tot zorgverzekeraars en zorgkantoren die jaarlijks vele materiële en zo nodig detailcontroles uitvoeren, hebben gemeenten vanaf 2015 nooit of zelden zulke controles verricht.

Het ontbreekt de meeste gemeenten aan bewustzijn en expertise om passende aandacht te schenken aan deze of andere controles op rechtmatigheid. Binnen de Jeugdwet wordt bijvoorbeeld regelmatig ten onrechte gedacht dat de Inspectie over alle toezicht op kwaliteit gaat. Doorgaans gaat dit uitsluitend om kwaliteit in algemene zin (lees op niveau van de aanbieder) en alleen bij ernstige incidenten om kwaliteit op cliëntniveau.

Ook ontbreekt het de meeste gemeenten aan middelen om passend aandacht te schenken aan rechtmatigheid. Randvoorwaarden voor de inzet van bepaalde controle-instrumenten, zoals bijvoorbeeld materiële- en detailcontroles, zijn vaak slecht gerealiseerd. Hierbij ontbreekt een strategie en plan voor rechtmatigheid.

In de training ‘Zorgvuldig onderzoek van aanbieders‘ leer je de verschillende onderzoeksstrategieën en onderzoeksinstrumenten voor het onderzoeken van rechtmatigheid en kwaliteit van aanbieders.

Waar te beginnen?

Deze 3 fases hoeven niet opnieuw of in deze volgorde worden doorlopen. Immers, gemeenten hebben al een zekere invulling gegeven aan fase 1 en 2. Indien een gemeente onderzoek doet naar een specifieke aanbieder of productsoort in fase 3, kan hier lering uit getrokken worden voor latere aanpassingen in fase 1 en/of 2.

Het belangrijkste is dat gemeenten rechtmatigheid meer aandacht en prioriteit gaan geven. Niet als doel op zich, maar omdat het een uitstekend instrument is om verspilling te verminderen en kwaliteit te verbeteren.

Wilt u meer weten over het sturen op en onderzoeken van rechtmatigheid in de Wmo en Jeugdwet? Wij bieden meerdere trainingen aan. Klik hier voor de training ‘Zorgvuldig onderzoek naar aanbieders’, klik hier voor de training ‘Zorgvuldig onderzoek naar cliënten’ en hier voor de training ‘C-DATE’. Of brainstormt u graag eens met een expert van onze partner Zorg-Lokaal op het gebied van rechtmatigheidsonderzoek? Vraag dan hier een vrijblijvend gesprek aan.

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn
Contact